Sự thật làm nên cảm xúc

Năm 1918, Laurence Jones đã giảng đạo cho giáo đoàn của nhà thờ St. John’s Baptist ở Mississippi.

Ông nói: “Cuộc đời là một trận chiến. Tất cả người da đen phải đeo áo giáp của mình lên và chiến đấu để thành công.” (nguyên văn: “Life is a battle, every negro must gird on his armour and fight to succeed.”)

Nhưng ở phía ngoài cũng có một đám người da trắng lắng nghe.

Lúc này đang diễn ra chiến tranh thế giới lần thứ nhất, và người ta có nghe thấy tin dân Đức đang cố thuyết phục những người da đen Mỹ đứng lên nổi dậy.

Laurence ắt hẳn thuộc một trong số những người da đen đó rồi, hắn ta đang cố thúc đẩy cho sự nổi loạn và phản bội tổ quốc.

Mấy tay da trắng xông vào trong nhà thờ và lôi Laurence ra ngoài.

Đây ắt hẳn là một trường hợp hành hình điển hình và một đám đông da trắng vây quanh.

Thòng lọng đã buộc quanh cổ. Dây thừng đã treo trên cây. Laurence Jones chẳng có nhiều thời gian để mà nói dông nói dài.

Ông chỉ nói: “Bài diễn thuyết của tôi ở nhà thờ chỉ nói về người da đen đã phải lao động vất vả thế nào.

Tôi điều hành trường làng Piney Woods cho trẻ em da màu: những đứa trẻ của các hộ nông dân da đen nghèo khổ và những người nô lệ cũ.

Chúng tôi dạy chúng nghề mộc, chăn nuôi trồng trọt và xây dựng.

Chúng tôi đào tạo những đứa trẻ trở thành thợ cơ khí, đầu bếp và quản gia. Để từ đó chúng có thể lớn lên thành những người lao động tốt và chăm chỉ.

Các bạn không biết tôi, nhưng các bạn biết những người da trắng đã cung cấp gỗ cho chúng tôi để xây trường học, cấp đất, lợn và bò, và cả tiền nữa.

Vì thứ gì chúng tôi đang làm là tốt cho mọi người.”

(nguyên văn:

“My speech in Church was all about how hard every negro must work.

I run the Piney Woods Country School for coloured children: the children of poor black farmers and former slaves.

We teach them carpentry, dairy farming, and construction.

We teach them to be mechanics, and cooks, and housekeepers so they’ll grow up to be good, hard-working people.

You don’t know me, but you know some of the white folks who’ve given us lumber to build the school, also land, and pigs and cows, and even money.

Because what we’re doing is good for everyone.”)

Và ông ta đã nêu tên của những người da trắng tại địa phương đã giúp ông ấy.

Rồi một trong số những người tham gia hành hình nói: “Bình tĩnh đi mấy nhóc, tôi biết mấy người mà ông ta nói. Tôi có nghe họ kể về trường này. Chúng ta sai rồi. Không nên hành hình ông ta, mà nên giúp ông ta mới phải.”

(nguyên văn:

“Hold on boys, I know those people he’s talking about.

I’ve heard them tell about this school, we’ve made a mistake.

We shouldn’t be lynching him, we should be helping him.”)

Rồi ông ta bỏ mũ xuống và chuyền nó đi khắp đám đông.

Khi chiếc mũ quay lại, ông ta đã gom được 52$ (891$ tính theo thời giá hiện tại).

Bước thay đổi ngoạn mục đấy, từ việc suýt bị hành hình tới mức được tặng gần 1000$ cơ mà!

Nhưng hãy chú ý tới đoạn hội thoại ngắn của Laurence Jones…

Mấy tay “chuyên gia” quảng cáo sẽ bảo với bạn rằng thứ duy nhất có hiệu quả là cảm xúc.

Nên tất cả các quảng cáo phải chứa đầy các yếu tố cảm xúc.

Nhưng coi lại đi nào, trong đoạn hội thoại ngắn của Laurence, chẳng có bất kì chữ nào mang yếu tố cảm xúc cả. Chỉ sự thật mà thôi.

Những sự thật đã tạo nên cảm xúc.

Vấn đề là, nếu Laurence cố gắng thuyết phục hoàn toàn bằng cảm xúc: ông ta không muốn chết, ông ta yêu gia đình thế nào, ông ta đã sợ thế nào,… Hoặc nếu ông ấy tan vỡ, bắt đầu khóc lóc và cầu xin tha thứ… Ông ta hẳn sẽ bị treo cổ.

Đống cảm xúc đó chẳng thể lay chuyển được ai cả, vì chúng chẳng thể thay đổi quan niệm của mọi người rằng Laurence là 1 tên phản bội.

Và đó chính là sự khác biệt: chúng ta không muốn quảng cáo chứa nhiều yếu tố cảm xúc mà chẳng thúc đẩy được gì.

Nhưng, nếu thực hiện đúng, những sự thật sẽ tạo nên những giá trị cảm xúc. Tốt hơn cảm xúc sinh ra cảm xúc.

Vì sự thật thì tin được. Trong khi trình bày cảm xúc ra khiến ta cảm thấy như bị thao túng vậy.

Và cảm xúc đầu tiên mà chúng ta muốn thúc đẩy là sự tin tưởng.

Laurence Jones hiểu sự thật có thể xúc tiến cho cảm xúc tốt đến dường nào.

Năm 1954, ông ta là chủ đề của chương trình TV “Đây là cuộc sống của bạn” (“This Is Your Life”).

Ông ta nói về cách ông đã gây dựng ngôi trường nhỏ bé với vài đứa trẻ của mình trở thành một cơ sở giáo dục có tầm ảnh hưởng khổng lồ thế nào.

Ông đề xuất mọi người xem chương trình giúp đỡ mình bằng cách quyên góp chỉ 1 đô la.

Cuối cùng ngôi trường đã nhận được 800,000$ (gần 7,5 triệu đôla theo tỷ giá hiện tại).

Laurence Jones hiểu rằng những sự thật có thể tạo ra cảm xúc tốt hơn chính cảm xúc thuần túy.

Được dịch từ bài viết “Facts create Emotion” của Mr. Dave Trott

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *