Bạn không thể lập trình suy nghĩ

Boeing và Airbus là những đối thủ chính của nhau.

Boeing chiếm 38% thị phần so với của 28% của Airbus.

Boeing 737 là đối thủ của Airbus A320.

Nhưng vào năm 2010, Airbus giới thiệu A320neo: động cơ lớn hơn và sử dụng nhiên liệu hơn 15%.

Hơn nữa, vì nó chỉ là 1 bản nâng cấp, những phi công lái chiếc A320 không cần phải đào tạo lại nữa.

Vì thế, các hãng hàng không tiết kiệm được chi phí theo 2 cách khi mua Airbus thay vì Boeing.

Dễ hiểu khi năm 2011, doanh số của Airbus là 1226 trong khi Boeing chỉ có 150.

Boeing hoảng chứ, họ cần những động cơ lớn hơn, tốt hơn trên chiếc 737, và phải nhanh.

Nhưng có một vấn đề, những chiếc A320 có khoảng trống giữa động cơ dưới cánh (“ground clearance”) và mặt đất lớn hơn chiếc 737.

Khoang-trong-voi-mat-dat-Ground-clearance
Khoảng trống giữa động cơ dưới cánh và mặt đất của A320 lớn hơn so với 737

Vì thế với chiếc Airbus, người ta dễ lắp thêm những động cơ lớn hơn ở dưới cánh. Boeing thì không.

Vì vậy họ phải tìm cách nào đấy khác cho vấn đề này. Và họ đã làm vậy.

Họ đặt hầu hết bộ phận động cơ ở dưới cánh, nhưng phần phía trên của nó lại được dời lên trên mặt trên của cánh.

Điều này có nghĩa là khi phi công bật hết công suất động cơ để cất cánh, phần mũi của máy bay sẽ ngổng hẳn lên.

Boeing không muốn nhắc tới vấn đề này, vì nó đồng nghĩa với việc phải đào tạo lại các phi công lái chiếc 737.

Nên Boeing điều chỉnh lại phần mềm điều khiển để nó kéo phần mũi máy bay lên khi nó ngổng lên nhanh quá.

Họ gọi đây là “Hệ thống tăng cường tính năng điều khiển bay” (nguyên văn: “Manoeuvring Characteristic Augmentation System – MCAS”).

Phần mềm này hoạt động tự động nên họ không cần phải đào tạo lại các phi công. Chỉ cần mô tả ngắn gọn cho họ ở trên 1 chiếc iPad là xong.

Boeing giới thiệu chiếc 737 Max và doanh số của họ vượt trội so với Airbus: 914 chiếc so với 478 chiếc.

Nhưng tất cả phi công Mỹ đều than phiền chiếc 737 Max có xu hướng chúc mũi máy bay xuống khi cất cánh.

Boeing hi vọng rằng vấn đề này sẽ được giải quyết khi mà các phi công thích nghi dần.

Nhưng năm 2018, một chiếc 737 Max của hãng hàng không Lion Air cất cánh từ Indonesia.

Phi công tải tối đa công suất động cơ khiến phần mũi máy bay ngổng lên. Còn phần mềm lại chúc nó xuống.

Phi công điều khiển cho phần mũi máy bay ngổng lên tiếp. Phần mềm lại chúc nó xuống tiếp.

Phi công sửa lỗi bằng cách cố gắng cho mũi máy bay ngổng lên. Phần mềm chỉnh lại bằng cách dúi nó xuống.

12 phút sau khi chiếc 610 của hãng Lion Air cất cảnh, nó rơi xuống và 180 người tử vong.

Rồi, năm 2019, một chiếc 737 Max khác của hãng Ethiopian Airlines cất cánh. Phi công điều khiển cho phần mũi ngẩng lên.

Phần mềm “sửa sai” bằng cách dúi nó xuống. Phi công điều khiển để phần mũi ngổng lên. Phần mềm lại dúi xuống. Cứ thế tiếp diễn.

Chiếc 737 của hãng Ethiopian Airlines rơi. 157 người chết.

Giờ thì chính phủ Mỹ không thể ngó lơ được nữa.

Họ yêu cầu hạ cánh tất cả máy bay 737 Max.

Về cơ bản, có 2 thứ khiến vấn đề trở nên trầm trọng và gây ra hàng loại tai nạn tử vong trên.

1) Boeing không thể nhồi thêm động cơ mới vào máy bay 737 mà không đào tạo lại phi công.

2) Boeing không thể vừa đào tạo lại phi công mà vừa khiến doanh số vượt mặt Airbus được.

Nên họ thử nghiệm giải quyết vấn đề với phần mềm.

Nhưng phần mềm không đủ thông minh để hiểu sự khác biệt giữa một chiếc máy bay bị chao đảo và một chiếc máy bay đang cất cánh lên cao.

Nên phần mềm đơn giản làm điều mà nó được lập trình để làm, không cần suy nghĩ, nó dúi đầu máy bay xuống…

Vì phần mềm đâu có suy nghĩ gì. Nó chỉ tuân theo những chỉ lệnh đã được lập trình sẵn.

Vấn đề chính của phần mềm là nó không sử dụng trí tuệ để suy nghĩ về bản thân nó.

Phần mềm không thông minh. Phần mềm chỉ rất nhanh. Điều mà khiến nó nhìn có vẻ thông minh.

Thực tế, chúng ta thực sự cần nhớ là phần mềm đối lập với suy nghĩ.

Đó là lí do vì sao chúng ta dùng phần mềm trong robot: phần mềm được giao cho những công việc lặp lại và không cần suy nghĩ.

Phần mềm tuyệt đấy, dùng tốt ở những nơi mà bạn không cần hoặc không muốn phải suy nghĩ.

Nhưng hãy nhớ, đó là mặt đối lập hoàn toàn của những công việc mà con người nên làm.

Đó là sự đối lập với những gì mà chúng ta cần phải làm tốt.

Đó là sự đối lập với sáng tạo.

Được dịch từ bài viết “You can’t programme thinking” từ Mr.Dave Trott

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *